Een gezonde toekomst begint bij onze kinderen. Hun start in het leven en de aandacht voor een gezonde leefstijl in alle daaropvolgende levensfasen bepalen hun kansen later. Daarom investeren we in een gezonde start en een gezond vervolg in de doorgaande lijn – van kinderwens en zwangerschap tot volwassenheid – zodat élk kind in Zuid-Limburg gezond, veilig en kansrijk kan opgroeien. Het programma Kansrijke Start speelt een belangrijke rol daarbij.

De energie, de ontmoetingen en de gesprekken tijdens de Dag van de Verkenner - op 2 juli jl. georganiseerd door Mentaal Gezond Zuid-Limburg - laten zien waar we in Zuid-Limburg samen aan werken: een mentale gezondheidszorg die beter aansluit bij wat mensen écht nodig hebben. Een verkennend gesprek gaat verder dan alleen een hulpvraag. Het draait om luisteren, samen verkennen, kansen zien en kijken welke ondersteuning het beste past.

Zonder mensen geen zorg. We investeren in Zuid-Limburg in een toekomstbestendige arbeidsmarkt met voldoende, gemotiveerde en goed opgeleide professionals in zorg, welzijn en preventie. Door de krachten te bundelen, goed werkgeverschap te stimuleren en een gezamenlijke aanpak te ontwikkelen, versterken we instroom, behoud én welzijn van professionals. Dat gebeurde onder andere tijdens de succesvolle kick-off op 25 juni waar zo’n 40 vertegenwoordigers van veertien organisaties samen bij Sevagram in Heerlen samen kwamen.

Zuid-Limburg werkt al jaren aan een fundamenteel andere aanpak van mentale gezondheid. Wat begon als een zoektocht naar oplossingen voor oplopende wachtlijsten in de GGZ, is uitgegroeid tot een regionale beweging waarin ruim 24 organisaties uit zorg, welzijn, gemeenten, huisartsenzorg, ervaringsdeskundigheid en onderwijs samenwerken aan één gezamenlijk doel: inwoners sneller passende ondersteuning bieden en voorkomen dat mentale problemen onnodig verergeren. De eerste resultaten van de transformatie Mentaal Gezond Zuid-Limburg laten zien dat deze aanpak werkt.

'Samen voor een gezond en goed leven in Zuid-Limburg' is een mooie ambitie, maar hoe komen we daar? Om dat te bereiken is er verandering nodig. Dat redden we niet met alleen nieuwe plannen op papier; we moeten in de praktijk anders gaan handelen en beter gaan samenwerken. Het programma Leren helpt hierbij zodat alle verschillende partijen elkaar begrijpen, dezelfde taal spreken en van en met elkaar leren. Leren is geen doel op zich, maar dé motor om de samenwerking te versterken en de verandering in de regio te versnellen.

De kern van het transformatieplan Arbeidsmarkt zorg en welzijn Zuid-Limburg zit in het écht centraal stellen van de medewerker en over organisatiegrenzen heen kijken. Dat betekent dat betrokken organisaties gaan voor gedeeld werkgeverschap en samen de vijver voor medewerkers groter maken om zo personeel voor de sector en de regio te behouden.

Er komt een moment waarop zorg niet meer draait om beter worden, maar om wat nog wél past bij iemands leven. Dan maken zorgverleners samen met patiënten afspraken over behandelgrenzen en wensen. Dit noemen we Proactieve Zorgplanning (PZP). Die afspraken zijn cruciaal. Maar in de praktijk zijn ze niet altijd zichtbaar op het moment dat het nodig is. Juist dát moment maakt het verschil.

Zuid-Limburg staat voor grote maatschappelijke en gezondheidsuitdagingen. Het regioplan "Samen voor een gezond en goed leven in Zuid-Limburg" benadrukt een integrale aanpak waarbij de focus ligt op gezondheid, welzijn, vitaliteit en goed leven. Dat komt ten goede aan het welbevinden, de vitaliteit en ervaren gezondheid van de inwoners en leidt tot een lagere vraag naar zorg en ondersteuning. In het regioplan is nadrukkelijk de ambitie opgenomen om de betrokkenheid van inwoners te versterken. Daartoe is een gemeenschappelijke visie op inwonerparticipatie geformuleerd.

Dinsdag 14 april vond de kick-offbijeenkomst plaats van de transformatieaanjagers die zich gaan inzetten voor de vernieuwing van de palliatieve zorg in de Mijnstreek. Elke instelling die zich heeft gecommitteerd aan het IZA-transformatieplan palliatieve zorg in de Mijnstreek heeft een medewerker afgevaardigd. Deze medewerker fungeert als ambassadeur van het plan en treedt op als transformatieaanjager, met als doel het plan binnen de organisatie te laten landen en de daadwerkelijke implementatie ervan te bevorderen.

Valpreventie is een van de pijlers van het thema Vitaal ouder worden uit het Regioplan Zuid-Limburg. Deze ketenaanpak is eind 2023 van start gegaan om valrisico bij ouderen te verminderen. En dat is hard nodig want elke 5 minuten wordt er in Nederland een 65-plusser in het ziekenhuis opgenomen als gevolg van een val. Dankzij samenwerking tussen onder andere gemeenten, zorgverzekeraars, huisartsen, fysiotherapeuten en beweegaanbod is de ketenaanpak inmiddels geïmplementeerd. 

Het programma Trendbreuk draagt stevig bij aan een Gezonde Generatie. Dat is een van de vijf thema’s in het regioplan van het netwerk Gezond Zuid-Limburg. De samenwerkingspartners binnen Trendbreuk zijn ook in 2025 heel actief geweest om de Zuid-Limburgse jeugd een goede start in het leven te geven. Juist omdat er zoveel gebeurt, kan het een uitdaging zijn om overzicht te houden van de projecten en de voortgang. Daarom publiceert Trendbreuk periodiek een voortgangsrapportage.

Bij Mentaal Gezond Zuid-Limburg geloven we dat échte verandering begint bij mensen zelf. Bianca Birx is hiervan een voorbeeld. Ze kwam psychisch in de knel na het plotselinge overlijden van haar moeder. De Limburger heeft haar onlangs geïnterviewd. Bianca deelt haar persoonlijke verhaal om anderen te laten zien dat je zélf aan de lat staat voor je mentale gezondheid. Het vraagt moed, en juist dát maakt haar verhaal zo krachtig.

Met Sociale WIFI kiezen de 16 Zuid-Limburgse gemeenten, sociaalwerkorganisaties, zorgverzekeraar CZ en Coöperatie VGZ gezamenlijk voor een aanpak waarin inwonersinitiatieven, voorzorgcirkels, mantelzorgnetwerken, zelfregiegroepen en andere vormen van vrijwillige energie beter worden ondersteund, verbonden en gefaciliteerd. Voor de uitvoering van Sociale WIFI in 2026 is in totaal 1,4 miljoen euro beschikbaar gesteld door CZ, VGZ en de 16 Zuid-Limburgse gemeenten.

Tussen 2024 en eind 2025 groeide het netwerk Gezond Zuid-Limburg van losse initiatieven naar een samenhangend, lerend netwerk met duidelijke structuur en rollen. Met als focus het realiseren van de IZA-plannen. De netwerkondersteuning richtte zich op professionalisering, kennisdeling, coördinatie en verbinding met subregio’s. Dit verbeterde samenwerking, besluitvorming en voortgang.

Terwijl bestuurders en professionals uit het hele land op 16 maart 2026 samenkwamen op het VWS-congres 'Samen voor Gezondheid, Zorg en Welzijn' kijken steeds meer regio’s naar Zuid-Limburg als voorbeeld. Zoals Carsten Herstel (DG VWS) het verwoordde: “Neem een voorbeeld aan Zuid-Limburg. Hier proberen ze de GGZ-wachtlijsten anders aan te pakken.”

We staan in Zuid-Limburg voor een grote gezamenlijke opgave: de beweging van zorg naar gezondheid en welzijn, van behandelen naar voorkomen en van systemen naar mensen. De urgentie is helder: grote gezondheidsverschillen, druk op de zorg en complexe maatschappelijke vraagstukken vragen om een fundamenteel andere aanpak. Een aanpak die begint in de wijk, dicht bij de leefwereld van inwoners. PlusWIJken is aanjager van deze transformatie.

Gezondheidsverschillen, gezondheidsachterstanden en een grote vraag naar zorg die nog steeds toeneemt. Het is de realiteit in Zuid-Limburg en in andere regio’s vaak ook. Al is de uitdaging om het tij in de goede richting te keren hier vaak groter dan elders.

Mentale gezondheid van jongeren vraagt om een preventieve en verbindende aanpak. Die visie staat centraal binnen het Mentaal Gezondheidsnetwerk Zuid-Limburg en wordt bevestigd door recente landelijke inzichten.

In 2025 heeft Zuid-Limburg aantoonbare stappen gezet in het terugdringen van de wachtlijsten binnen de mentale gezondheidszorg. Dankzij de gezamenlijke inzet binnen het netwerk Mentaal Gezond Zuid-Limburg zijn belangrijke resultaten behaald. Zowel het aantal verkennende gesprekken als het aantal structurele samenwerkingen tussen zorg en sociaal domein ligt op het afgesproken niveau.

Organisaties in zorg en welzijn in Zuid-Limburg hebben in een brief aan de informateur aangegeven dat zij staan te popelen om de krachten te bundelen met het nieuwe kabinet voor de ‘gezondste generatie ooit’. In Zuid-Limburg weten we immers wat ongezond leven met je doet.

Met een geactualiseerd manifest maken organisaties op het gebied van zorg, welzijn en sociaal domein in Maastricht-Heuvelland verstevigde afspraken op het gebied van samenwerking voor een gezonde regio. Zij agenderen daarvoor vijf focusgebieden om gezamenlijk bij te dragen aan een gezond en goed leven in Zuid-Limburg. Het nieuw manifest werd op donderdag 11 december 2025 bekrachtigd.

Op maandag 8 december waren in Sittard ruim 75 bij IZA betrokken genodigden uit de regio en de rest van het land aanwezig bij IZA avant la lettre in Zuid-Limburg. Programmamanagers, bestuurders, toezichthouders en een delegatie van het ministerie van VWS deelden inzichten en ervaringen over de transformatiebewegingen in Zuid-Limburg. Het was een energieke en inspirerende dag vol verbinding en vooruitkijken – precies wat onze regio nodig heeft.

Veel gezondheidsproblemen zijn te voorkomen met gerichte inzet op preventie en sociale factoren die gezondheid beïnvloeden. Daarom heeft een werkgroep - met vertegenwoordigers vanuit inwoners, gemeenten, sociaal domein en zorgdomein - een inspirerende en uitvoerbare visie op preventie opgesteld. De visie geeft richting aan de gezamenlijke regionale inspanningen op het gebied van preventie.

RSO Zuid-Limburg heeft onlangs goedkeuring gekregen voor haar transformatieplan binnen het Integraal Zorgakkoord (IZA). Daarmee start de opbouw van een regionaal data-ecosysteem: één gedeelde digitale omgeving waarin zorgverleners actuele informatie veilig kunnen uitwisselen en inwoners meer inzicht krijgen in hun gezondheid.

Praktijk, het tijdschrift van het Maastricht UMC+ in samenwerking met ZIO, bracht in oktober 2025 een special uit die in het teken staat van de transformatieplannen in Zuid-Limburg. In dit nummer staan de Alliantie Santé Maastricht-Heuvelland en een aantal IZA -Transformatieplannen (Palliatieve Zorg, PlusWIJken en Digitalisering) centraal.

Het transformatieteam Mentale Gezondheid Zuid-Limburg is begin oktober officieel gestart! Na de goedkeuring van het transformatieplan werkt het team samen aan de uitvoering van de gezamenlijke plannen. Mentale Gezondheid is één van de acht thema's van het Regioplan Zuid-Limburg. 

Zeventien organisaties in Maastricht en het Heuvelland bundelen hun krachten in het Deltaplan Maastricht-Heuvelland. Met steun van zorgverzekeraars CZ en Coöperatie VGZ komt 33,4 miljoen euro beschikbaar om wonen, welzijn en zorg beter op elkaar af te stemmen. Gezamenlijk werken de partners aan de ontwikkeling van 30 woonzorgzones, waar ouderen prettig en zelfstandig kunnen blijven wonen, met ondersteuning in de eigen buurt.

Meer dan twintig Zuid-Limburgse zorg- en welzijnsorganisaties, onderwijsinstellingen, verzekeraars en branchepartners werken samen aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt. Met de goedkeuring van het IZA-transformatieplan ‘Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn Zuid-Limburg’ door zorgverzekeraars CZ en Coöperatie VGZ is een belangrijke stap gezet in de regionale samenwerking om personeel te behouden en nieuwe medewerkers te werven. Voor de uitvoering is 12,7 miljoen euro beschikbaar uit de landelijke transformatiemiddelen van het Integraal Zorgakkoord (IZA).

De Academie voor Zelfzorg in Zuid-Limburg groeit verder. Wat begon als een lokale pilot waarin cliënten leerden eenvoudige zorghandelingen - zoals het zelf aan- en uittrekken van steunkousen - uit te voeren, ontwikkelt zich nu tot een regionaal programma. Dankzij een nieuw transformatieplan en financiering vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) wordt de Academie uitgebreid naar alle drie de subregio’s van Zuid-Limburg: Maastricht-Heuvelland, de Westelijke en de Oostelijke Mijnstreek.

Het transformatieplan Palliatieve Zorg Maastricht-Heuvelland is goedgekeurd door zorgverzekeraars CZ en Coöperatie VGZ. Met dit plan gaan regionale zorg- en dienstverleners de kwaliteit van zorg in de laatste levensfase verder verbeteren, zodat iedere inwoner kan rekenen op zorg die past bij persoonlijke wensen en waarden.

De komende jaren wordt in de Oostelijke en Westelijke Mijnstreek gewerkt aan toegankelijke, mensgerichte en toekomstbestendige palliatieve zorg voor alle inwoners. Zorgverzekeraars CZ en Coöperatie VGZ ondersteunen dit met een investering van ruim 11,5 miljoen euro uit de transformatiemiddelen van het Integraal Zorgakkoord (IZA).

Vanuit een intensieve samenwerking om tot een impactvol plan te komen is het transformatieplan "Mentale gezondheid voor iedereen in Zuid-Limburg" van de Bestuurlijke Tafel Mentale Gezondheid (BTMG) door zorgverzekeraars CZ en coöperatie VGZ bekrachtigd. Hiermee kan de opschaling en realisatie van het plan van start! In dit plan werken de verschillende deelnemers van het Mentale Gezondheidsnetwerk Zuid Limburg intensief samen om de mentale gezondheidszorg in Zuid-Limburg toegankelijk, betaalbaar en van hoge kwaliteit te houden.

De komende drie jaar is er 27 miljoen euro beschikbaar voor de regio Zuid-Limburg voor uitvoering van het plan PlusWIJken. Met de steun van CZ en Coöperatie VGZ komt de financiële investering beschikbaar uit de transformatiemiddelen van het Integraal Zorgakkoord (IZA). Daarmee is PlusWIJken in Zuid-Limburg van start.